تبلیغات
شهر خرم آباد - گِری لری بحونیت

گِری لری بحونیت

نویسنده :ساسان عسکری
تاریخ:شنبه 1391/12/19-05:16 ب.ظ

ههِ ای چن روز پیش یَنهِ 21 فوریه، روز جهانی زون مادری بی. روز جهانی زون مادری دهِ طرف یونسکو دهِ سال 1999 وهِ ای عنوان نوم گذاری بیهَ. هدف یونسکو سی نومگذاریهِ ای روز یِنهَ بیهَ که وهِ تنوع زونیا و فرهنگا دهِ تموم دنیا کمک بَکهَ. ده او جمله یَکهِ مثلا زونیا که الان دهِ دنیا مردم دارن واشو حرف میزِنَن زِنهَ بمونن وَ ری وهِ زوال وُ نابودی کَشیهَ نوئَن.
زون اول یه بچیهِ که محیط جغرافیاییش وا یه زون خاص حرف میزنن بخشه ده هویته شخصی و اجتماعی و فرهنگیشهَ. تاثیره هَنیهِ که زونِ مادری سی مردمونهِ یهِ محیط خاص جغرافیایی چِنو که گُتِم دارای زون مختص وهِ خوشونَن ینا که ده بازتاب اجتماعی وعملکرد فرهنگی و حرف زِین دهِ مورده الگویا محیطی و اجتماعیه خوشو موفق موئَن.
متاسفانهَ چَن ساله هه که دِه لُرِسو دا و بوئیا دارن وه بَچونهِ خوشو ههِ دهِ اول فارسینه وهِ عنوان زون اول وَ زونِ مادری یاد مین! وه ای خاطر فارسی زون مادری، که چَن سال هَنی دهَ کَسهِ پیا نِموئهَ که لری حرف بَزِنهَ وَ در نتیجه زون فارسی موئه زون اول مردم لرسو وهَ ههِ وی سادگی وُ راحتی زونه بیگانه وا زونه خومونه جایگزین میکم وا زونه که هزاران ساله داریم واش قصه میکم.
دی چَن سالِه که لری یاد دیه وهِ بَچو که میان وهِ دیر جا خوشه دیه وه فارسی یاد دین علت خاصه پیا نِیهَ که دلیل ای کار با! هنی هم نوئنم سی چه باید فارسینه یاد دهَ وهِ بچیهِ که خوش زون داره، خوش فرهنگ داره و خوش اصالت داره و هزارو موردهِ هَنی که دی باره موئه گُت. 
اما علت دَمهِ دَسیه ای کار که خیله هم بین دا و بوئیا امروزی قالبه ینا که دهِ قافله کُشتن زونه لری نوفتن وا دِما. بدونه یکه دلیله داشتوئن سی کارشو وهِ بچه که اومایه وه دیر فارسی یاد مِیَن. اکثرشو موئن که فارسینه الان وشو یاد میمو و بعدا هه که گَپ بین خوشو لرینه یاد میرن! عجبا، میها دونسوئم امروز اگر شما وهِ بچونتو لری یاد نیتو و فارسینه بنیتو جاش، چن سال هنی وا ای رِواله که شما دهِ پیش گِرِتیته اصلا کسه هه که بها لری حرف بزنه چه رسد وهِ یَکه اصلا کسه بوئهَ که بها لری یاد بیهَ؟ هه وا ای کاره ده نظر سادیهِ که ایما امروز داریم وا زونه خومو میکم و تیشنه گرتیمه داریم وه ریشش میزنم چن سال هنی بی هیچ عذر و بهونهِ دهَ کَس نهِ که بها لری حرف بزنه و لرینه بفمه.
ای تیشه که ها وه ریشه زونه لری میزنمو هزارو اتفاق گَن ها پشتش که دو تاش ینا که اول بچه که گپ موئه و میها لری یاد حرف بزنه خیله ده کلماته لرینه ده نوئنه و چیه شبیه فارسینه حرف میزنه که ایمانه هه ده نوعه اوله زونه خومه دیر و دیرتِر میکهَ، خیله ده اصطلاحات لرینه دهَ نوئنه و مورد دوئِم که معلول علت اولهَ ده ادامه ای کارهِ که ها وا زونه لری میکمو کلمات اصیلنه ده زونه خومو میکشیمو و نابود میکم زونه خومونه! فقط شما چن سال تحمل بکیتو تا الگوهای رفتاری ای کاره که ها میکم ینه بچونه که ها فارسینه یاد میرن وهِ عنوان زون مادری، حاصلشو نتیجش گَپ موئن اوسه دِشو بپرسیت مثلا اَنگِلات ینه چه!؟ سی پریسک ینه چه!؟ خِنجِ خال ینه چه!؟ خاپورهَ ینه چه!؟ ژار ینه چه!؟ ژلمِ ژا ینه چه!؟ سا ینه چه!؟ اصلا چَن تا اصطلاح لرینه وه کار موری مِینه زنئیه روز مره که داری!؟ متاسفانه دو شرایط مینمو که دهَ کَس نه که زونه لرینه وا تمومه ویژگیهایهِ که دارنهِ حرف بزنه و قصه بکه. وقته ده کلماتِ لری استفاده نوئه یهَ یهِ ایرادهِ خیله گَپه که گریبو گیرمو موئه، شاید ده ایراد گَپتر که هرچه فک میکم مینم وه فاجعه نزیکتره ای کارمو و تنها مقصرش خومنیمو خومو.
بچیه که لرینه یاد بیره دهِ بچئی وقته گپ بوئه خوش میره مدرسه و فارسیشه یاد میره، سیله دهِ دوره برمو بکیم امروز حتی طوره بیه که میرم دمه دِکونهِ تا چیه بسونیم فارسی ها حرف میزنم! سه چه ای کاره میکم!؟ رته ده ناخودآگاههِ ایما که دهِ مینه حونه فارسی حرف میزنم وا بچو در نتیجه هه که میایم در زونمو وهِ سمته لری نمیچرخه. مینم که ایراده گپه ای کار فقط گریبو گیره بچونمو نیه بلکه خومو هم داریم فارسی حرف میزنم وَ خومونه دچار دو شخصیتی بیمه و دو زونی ده محیطه که نیاز وه زونه دوئم ناریم. بچیه که بها فارسیشه حرف بزنه میره مدرسه و فارسیشه یاد میره، مَر ایما که بچه بیمونه چنی نیمو!؟ مگر ایما ده حونه لرینه حرف نزیمو؟ بعد که رتیم مدرسه فارسینه هم یاد گرتیم وا لهجه یا بی لهجه! مدرسه هم نوئه تاثیر تلویزیونو رادیو هم سی یادگیری هه وُ اندازه مدرسهَ هه. ده وقته که بچه میشنوئه دور و برش پُرهَ ده آهنگ و اخبار و فیلم و سریال و ... که ها فارسی تکلم میکن در نتیجه اصلا نیاز نه وِش فارسی یاد بئی. حتی اگر ده مدرسه یاد نیره محیط اطراف طوره هه که بوئه خوش فارسی یاد بِیرهَ.
لری یاد نَدیهِ وهِ بچونمو ههِ وهِ اندازه اس ام اس که سی خومو میسازیم، هه وه اندازه توهین‌های که خومو ها وه دیارمو میکم، هه وه اندازه هومراهی کردنه کسائه که وه ایما توهین میکن وَ ایما هَم هُم کلامِشو موئِم آفته وَ فاجعه باره. ای کار بی شک خیانته دهِ حق بچونو نسل آینده، کسائهِ که ممکنه دهَ چن سال هنی هیچ تصورهِ دهِ لری ناشتوئَن وهِ خاطر یکه امروز ایما بیمو کسائه که نادونسهَ وهِ زون خومو احترام ننایمو وَ فارسینه جایگزین کردیم، ایطوری کمک کردیم تا لری نابود با، ایطوری کمک کردیم تا کلمیا لری، تا اصطلاحات لری ری وهِ نابودی روئن و سی فَمِسِن خیله ده کلمات یا بیتره بوئم سی جآو دینه وه بچو که فلان کلمه یَنهِ چهِ رِمو وَ فرهنگ واژیا لرینه بیرم دس و مِنِی مَنی کلمه بگردیم تا جآو بیمو. هه او بلائه که سر لباس لری، شال و سِترهَ و گلوَنی و سرداری اوئردیمهَ وِه صورت جبر تاریخیه دوره داریم ری زونه خومو هم میاریمو.

منتشر شده در شماره 136 اقتصاد لرستان


نوع مطلب : فرهنگی  تحلیلی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
مهرآموز
شنبه 1392/05/5 08:16 ق.ظ
سلام کار بسیار زیبایی انجام داده اید که به زبان لری ( لری مینجایی) مطلب نوشته اید. از خواندن آن بسیار لذت بردم و هیچ مشکلی در خواندن آن نداشتم. سعی کنید در نوشته های بعدی بیشتر از کلمات اصیل لری استفاده کنید. اگر برای یافتن معادل لری برخی کلمات مشکل داشتید در خدمتم.
پاسخ ساسان عسکری : سپاس از شما
حتما
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر