تبلیغات
شهر خرم آباد - لزوم ثبت ملی و جهانی موسیقی لرستان و کمانچه لری

لزوم ثبت ملی و جهانی موسیقی لرستان و کمانچه لری

نویسنده :ساسان عسکری
تاریخ:شنبه 1391/12/5-04:32 ب.ظ

معرفی میراث فرهنگی و تاریخی هر دیاری بی شک به شناخته تر شدن پیشینه و ترقی وجهه و چهره‌ی آن دیار منجر خواهد شد. وظیفه ثبت این آیین‌ها و مراسم‌های بومی محلی که در کل شکلی ملی به خود می‌گیرند برای معرفی شایسته‌ای از گذشته‌ی یک قوم و شکل زندگی مردمانش بر عهده مسئولان فرهنگی کشور است.

ثبت ملی و سپس جهانی یک میراث تاریخی و فرهنگی برای زنده ماندن آیین‌ها نه فقط منجر به شناساندن آن میراث ارزشمند به مردمان جهان و علاقه‌مندان به فرهنگ در سرتاسر دنیا می‌شود، بلکه برای ترویج آن میان مردمان دیاری که میراث تاریخی و فرهنگی متعلق به آنان است بسیار جدی و لازم به نظر می‌رسد. متاسفانه شاهد آن هستیم که امروزه در لرستان بسیاری از آیین‌های تاریخی-فرهنگی‌مان به دلیل بی توجهی و عدم معرفی شایسته یا فراموش شده‌اند و یا در حال به فراموشی سپرده شدن هستند، اما تنها توجهی کوچک به «چینه چینه» در صدا و سیمای مرکز لرستان، آیینی که شاید کمتر کسی از چگونگی کمی و کیفی آن اطلاع داشت در راس توجه عموم قرار می‌گیرد، به طوری که از جمعیت 2 میلیونی لرستان و لرتبارهای دیگر نقاط کشور در هر برنامه به طور میانگین250 هزار پیامک به برنامه "شو اسبی" ارسال می‌شود، که در جامعه‌ی آماری این رقم شاید نزدیک به یک و نیم میلیون بیننده را نشان دهد. اتفاقی که رقم خورده است و توجهات عموم مردم را جلب کرده است  به ما می‌گوید، باید بیشتر از آنچه که هست  به میراث فرهنگی و تاریخی توجه کنیم و در اندازه‌ای شایسته به آن بپردازیم.

چندی قبل بود که بر اثر کم کاری و بی توجهی مسئولان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور و سایر نهادهای مرتبط، تار یکی از سازها و آلات موسیقی ایرانی با نام کشور همسایه یعنی آذربایجان در فهرست میراث فرهنگی و معنوی یونسکو ثبت جهانی شد. این ثبت واکنش بسیاری را از جمله داریوش پیرنیاکان نوازنده چیره دست تار را به دنبال داشت که مسئولان کشوری را در عدم ثبت ساز تار با نام میراثی ایرانی مقصر دانسته بود و این ثبت را یک جعل تاریخی خوانده بود.

در پی این اتفاق بسیاری از ایرانیان در گوشه و کنار کشور نگران آن شدند که ممکن است در آینده بازهم یکی از آیین‌ها، سازها و مراسم‌های فرهنگی-تاریخی ایران به نام یکی از کشورهای همسایه جعل و به عنوان میراث جهانی در یونسکو ثبت شود. همین نگرانی از جعل و مصادره میراث فرهنگی-تاریخی ایران که پیشینه ای طولانی دارد در میان علاقه‌مندان به تاریخ و فرهنگ لرستان هم به شکلی اندوه بار و با شدتی بیشتر پدیدار شد.

بعد از اینکه آیین خون بس به دلایل حقوق بشری ثبت ملی نشد، فرهنگ دوستان لرستانی آیین‌ها و مراسم‌ها و سازهای دیار لرستان را جایگزین مناسب‌تری برای ثبت ملی و جهانی دانسته و معرفی کردند. از آن جمله کمانچه لری یا تال پیشنهاد شد. کمانچه لری یا آنچه که در فرهنگ لرستان تال نامیده می‌شود دارای ویژگی‌های خاصی است که تنها در نوع ساخته شده در لرستان نمایان است. ویژگی‌هایی مثل دسته‌ی بلندتر و پشت باز بودن کاسه‌ی این ساز از جمله ویژگی‌های مربوط به نوع لری این ساز است که هم در صدا و هم در ظاهر آن را از دیگر کمانچه های موجود مجزا می‌کند. البته در برخی منابع سه سیم بودن آن، چند تکه بودن و مخروطی بودن کاسه‌ی ساز را از علائم ظاهری کمانچه لری دانسته‌اند. این مسئله هم باید دانسته شود که کمانچه پشت باز و یا تال میان قوم لر و کرد مشترک نیست و تال با تمام ویژگی‌های گفته شده فقط به عنوان ساز انحصاری قوم لر مطرح است.

با توجه به این که بر اساس کاوش‌های باستان شناسی در غارهای خرم آباد، قطعه ای سفالی همراه با نقوشی از رقص و موسیقی بر آن کشف شده است که قدمت موسیقی در این دیار را به 4 هزار سال پیش از میلاد مسیح می‌رساند و نیز کشف انواع ظروف نقره با نقوشی از تنبور مربوط به عصر شاهپور ساسانی، شایسته است روح شش هزار ساله موسیقی لرستان که در قالب ساز کمانچه همچنان جریان و حیات دارد، برای ثبت این میراث تاریخی-فرهنگی تلاشی به وسعت شایستگی‌اش و تاریخش انجام شود.

موسیقی لرستان تنیده با زندگی روزمره مردمانش در روح و کالبد آنان پیوندی ناگسستنی یافته است به شکلی که برای هر بخش از زندگی نوایی و ترانه ای ساخته است. موسیقی سوگواری و یا چَمر، موسیقی فصلی مانند برزه کوهی که برای بازگشت ایل از قشلاق به دیار و خوشحالی ناشی از آن، موسیقی کار، موسیقی طنز، موسیقی مذهبی، موسیقی عروسی و شادی و ...نشانه های بزرگ و گواهی شایسته هستند که نیاز به گوش زد کردن به مسئولان برای ثبت تمام بخش‌های موسیقیایی لرستان را بی نیاز می‌کند، اما متاسفانه شاید در آینده ای نزدیک اندوه این را بخوریم که چرا هیچ‌کدام از این آیین‌ها با نام ما ثبت نشده‌اند. بی شک سبک‌های موسیقیایی لری، رقص‌های لری و سازهای این موسیقی با تمام شئوناتشان نیازمند توجه و شناساندن و ثبت با نام قوم لر را دارند.

اگرچه تمام آنچه که گفته شد در موسیقی لرستان نیازمند آن است که به صورت جداگانه به عنوان میراثی ماندگار از قوم کهن لر ثبت شود، اما بهتر آن است که مسئولان با ثبت کمانچه لری پیش از آنکه دیر شود اقدامی مناسب را انجام دهند. زیرا بیم آن می‌رود به صورت جعلی با نام استان و قومی دیگر و یا در شرایطی بغرنج‌تر به عنوان میراث کشوری دیگر به جهانیان شناسانده شود و باز هم ما خواهیم ماند و یک دنیا حسرت.


چاپ شده این مطلب در شماره 133 اقتصاد لرستان



نوع مطلب : تحلیلی  فرهنگی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
هادی
سه شنبه 1392/03/7 02:19 ب.ظ
سلام خسته نباشید
در مورد کمانچه و نت یا استاد های معروف خرم اباد بازم بنویسید
ممنونم
پاسخ ساسان عسکری : تلاش میکنیم اینطوری باشه
پاینده باشید
فروغ
چهارشنبه 1391/12/9 11:05 ق.ظ
ای ول ، ساسان جونم،کارت درسته به خدا،بازم از موسیقی بنویس.
پاسخ ساسان عسکری : چشم
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر